Mustafa Serdar Karakaya

Mescit civarından günün saatine göre 20 ile 30 SAR arası bir fiyata Uber ile Hira Dağı'na ulaşabilirsiniz. Harita üzerinde "Hira Cultural District" olarak seçin hedefinizi yeterli. Krallık yakın zamanda Hira Dağı eteğine epey bir yatırım yapmış, dedelerimizin anlattığı Hira Dağı tırmanış hikayelerinden epey farklı bir ortam karşılayacak sizi. Vahiy Müzesi, pek çok millete ait restoranlar, temiz bir mescit, abdesthane ve bolca tuvalet bulabileceğiniz büyük bir alana geleceksiniz öncelikle. Bu alanın sonunu doğru yürüyünce gözünüze merdivenler çarpacak. O merdivenleri tırmanıp esas Hira Dağı tırmanışına başlayabilirsiniz. Yol üzerinde bir büfe, bir kafe, ve pek çok su/çay satan çocuklar oluyor. En baştan su alıp taşıyacağım diye kendinizi yormayın. Dağın tepesinde ise bildiğiniz küçük bir market alanı kurmuşlar, hediyelik eşyadan yiyeceğe pek çok şey satılıyor. Tepeye hem toprak yol hem de merdivenlerle ulaşım mümkün. Çıkarken toprak yolu inerken merdivenleri tercih ettim. Biz gün batımına bir saat kala tırmanışa başladık. Epey büyük bir hata etmişiz. Tırmanış düşündüğümüzden uzun sürüyor, yol hem kalabalık hem de engebeli. Arada dinlenmek gerekiyor, hele ki aileniz ile gelmişseniz. Namaz vaktine maalesef en tepede yetişemedik. Diğer bir sorun ise dönüşte başladı. Namazını kılan hızla dağdan inmeye çalışıyor, özellikle tırmanışın son kısmı epey dar merdivenler ile yapıldığı için bu yolda tıkanıklıklar oluyor. Yine bu son kesimde pek bir ışıklandırma da yok, telefonunuz yoksa sorun yaşarsınız o derece karanlık oluyor. Bu yüzden inmemiz çıkmamız kadar vakit aldı diyebilirim. Açıkçası bir dahaki sefer inşAllah güneşi falan dert etmeyip gün batımına en az 2 saat kala çıkmayı planlıyorum Hira Dağ'ına, özellikle yanında ailesi olanlar için de bunu tavsiye ediyorum.

Bildiğiniz gibi bir takım ürünler ülkeler arasında oldukça fiyat farkına sahip olabiliyor. Benim ilgi alanıma giren ve dikkatimi çeken üç tür ürün üzerine kısa bir not düşmek isterim. 1) Elektronik Bu artık alışık olduğumu bir tablo. Kulaklıktan telefona, tabletten bilgisayara pek çok ürün az ya da çok daha uyguna geliyor Krallık'ta. Eğer bir de üstüne Global Blue denen verginizi geri alabildiğiniz bir programa dahil bir mağaza bulursanız değmeyin keyfinize. Aleph bu konuda özellikle önerdiğim bir mağaza. Apple'ın yetkili satıcısı. Kulaklıklar burada Türkiye'den yüzde 20 kadar daha uygundu. Vergiden de yüzde 10 kadar daha düşüyordu yazan fiyat. Sonuç olarak ciddi bir farka ihtiyacımızı karşılamış oldum. Öneririm. 2) Saat Saate merakı olanlar Suudi Arabistan'da muhakkak saatçilere bir uğrasın. Fiyatlar bazen insana hayatı sorgulatabiliyor. Bir Orient bir Casio saat aldım, ilkini Mekke Saat Kulesi'nin altındaki epey lüks gözüken bir mekadan, ikincisini ise yine Mekke'deki Casio yetkili satıcısından. Her ikisi de Türkiye'de kolay bulunmayan bir modeldi. Ancak Türkiye'ye geldiklerine fiyatları Mekke'dekinin neredeyse iki katı oluyor. İhtiyaç ya da hobi niyetine saat almak isteyene duyurulur. Cidde'de de Corniche Commercial Center diye bir mekan var. Mekke'den günü birlik getirilen Umreciler genelde burada bırakılıyor hatta. Burasının da içinde muhteşem saatçiler var. Kimi zaman Türkiye'nin üçte biri fiyatına orijinal harika modeller bulabiliyorsunuz. Bakmanızı öneririm. 3) Kıyafet Özellike Columbia gibi bazı firmalar (yine verginizi alabildiğiniz bir şirket bu da) gerçekten Türkiye'ye kıyasla çok komik fiyatlara satış yapabiliyorlar Krallık'ta. Biraz komik olsa da benim Riyad ziyaretim bu şekilde finanse ediliyor aslında. 8 senelik kışlık montumu değiştirmem gerekiyor, ve Türkiye'den yeni bir mont almaktansa Riyad'a uçup bir hafta kalıp, orayı gezip görüp oradan bir mont almam hemen hemen aynı paraya denk geliyor. Elbette Pegasus'la en ucuz uçuş, hostel'de kalma, ve uygun yemekleri içeren bir gezi programı ile. Yine de böyle pahalı ürünlerde resmen yüzlerce dolar fark olabiliyor, ve bu oran daha uygun ürünlerde de devam ediyor. Türkiye'de 2000 lira olan bir ürün orada 800 lira, 25000 lira olan ürün 9000 lira olabiliyor. Yani eğer kıyafet ihtiyacınız var ise, bagajınızda biraz boşluk bırakıp o şekilde uçmanızı öneririm. Ha ancak ben bu tür mağazaları Mekke'de de Medine'de de pek göremedim. Cidde alışveriş için en uygun yer, en azından seçenek çeşidi olarak.

Dönüş uçuşu Cidde'den ya da bir ihtimal Riyad'dan olan arkadaşların telefonlarına Global Blue uygulamasını indirmesini tavsiye ediyorum. Medine Havalimanı'nın aksine bu havalimanlarında bazı aldığınız ürünlerin vergisini geri alabilirsiniz. Sistem çok basit bir şekilde işliyor. Global Blue logosu gördüğünüz mağazaya "tax free" alışveriş olup olmadığını sorun. Evet derler ise ürünü alın, alırken "tax free form" isteyin. Global Blue uygulamanızı açıp barkodunuzu vs. de gösterebilirsiniz bu süreçte, zaten sizden ya onu ya da pasaportunuzu isteyecekler. Ülkeden ayrılana kadar aldığınız ürünlere dokunmayın. Ürünlerin açılmadığından emin oluyorlar çıkışta. Kıyafetler için biraz farklı bir süreç var, pek takmıyorlar gibi giyip giymediğinizi ama yanınızda olduğunu görmek isteyebiliyorlar. Riyad havalimanında bu Global Blue ofisleri "tax return" adı altında pasaport kontrolden önce, havalimanına girer girmez bulunabiliyor. Cidde'de de öyle olduğunu düşünüyorum. Bu ofisler sizin alışverişinizi teyit ettikten sonra ülkede ayrılıyorsunuz. Birkaç gün sonra uygulamaya kaydettiğiniz kartınıza verginiz iade ediliyor. Biraz kırpıyor tabi şirket bu vergiyi, ancak yine de ürünün fiyatının yüzde 10 kadarı size geri dönüyor. Bu sistem ben gittiğimde yeni başlamıştı. Hala eksikleri çoktu. Benim bu tecrübelerimde de eksikler olabilir, yani sistemde oturan değişen şeyler olabilir. Ancak ne olursa olsun bu Global Blue uygulamasını indirip bu işin peşine düşün. Genelde kılık kıyafet markalarında ve bazı elektronik mağazalarında geçerli şimdilik bu program, ancak katılımcı sayısını arttırmayı planlıyorlar.

Broast Al Farooj Mekke elbette oldukça kalabalık bir şehir. Al Baik gibi bilinir markalar neredeyse her daim dolular. Bu yüzden bu tür yerlerin "çakmaları" da Mekke'de iş yapıyor. Bu mekan onlardan bir tanesi, anladığım kadarıyla en başarılı "çakma" Al Baik diyebiliriz. Fiyatlar çok uygun, 10-20 SAR arasına doyabilirsiniz. Lezzetler eh işte. Ortalama diyebilirim. Ancak bu fiyata, hızlı servis edilen bir yemek bulmak çok zor Mekke'de, o yüzden fast food ile aranız iyiyse deneyin derim. Taste of Grill Burası Mekke'de hem beni hem annemi hem de dayımı memnun eden tek restorandı. Yemekleri görece hafif ve lezzetli, balıkları ciddi ciddi leziz, pilavları tane tane, fiyatları makul. Kişi başı 35 SAR'a doyabilirsiniz, hatta iştahınız pek yok ise porsiyonları iki öğünlük düşünebilirsiniz. Al Asemah Ice Cream Mekke'de yediğim açık ara farkla en iyi şey buradan aldığım dondurmaydı. Normalde çikolatalı ya da vanilyalı dondurma sevmem, yapay bulurum. Sade ya da fıstıklıdan şaşmam. Burada öyle bir şansım yoktu. Neyse çok övüyorlar deneyeyim dedim. Gerek vanilyalı gerek çikolatalı dondurması her gün yenecek düzeyde kaliteli ve lezzetli. Aromaları aşırı yoğun. Biraz sıra bekliyorsunuz ancak buna değiyor. Kesinlikle uğrayın derim. Bunlar dışında benim Mekke'de yediğim en iyi yemek kesinlikle Koshary Abou Tarek'te idi. Mısır koshary'si ve omm ali tatlısını harika bir şekide yapan zincir bir restoran burası. Ancak Mescit'e yarım saat kadar uzakta, dolayısıyla onun konumunu paylaşmıyorum. --- Yazıyı bitirmeden şunu not düşmek isterim. Biz Mekke'ye varmadan önce Medine'de epey bir vakit geçirdik. Umre'den birkaç ay önce ben ayrıyeten Riyad'ı da gezme şansı buldum. Krallıkta iyi yemekten kolay bulunan bir şey yok, Araplar bu konuda gayet de ehlikeyf insanlar. Ancak, buralarda tanıştığım tüm Araplar Mekke'de iyi bir yemek bulmanın çok zor olduğu konusunda hemfikirdiler. Maalesef kendilerine hak veriyorum. Bu pek de şaşırtıcı bir şey değil aslında. Medine, Riyad, Cidde gibi kendi yerli nüfusu bulunan şehirlerde bir sürü restoran var, ve aralarında ciddi bir rekabet var. Bu kalitenin korunmasını sağlıyor. Mekke böyle "normal" bir şehir değil. Mekke elbette kutsal bir şehir, ama aynı zamanda neredeyse tamamı yabancılara hizmet veren bir şehir, özellikle Mescit'in çevresi. Her gün milyonlarca insan bu mekanların önünden geçiyor, ve biri olmasa diğer girip yemek yiyor. Çoğu da bir hafta sonra kendi ülkelerine dönüyor, sonra yenileri geliyor. Esnafın kendi ahlakı dışında iyi bir yemek vermek gibi bir sebebi yok maalesef, ve çoğu da "zaten Mekke'ye gelmişsiniz yemeğin ne önemi var" kafasında olduğu için yemek kalitesinin düşüklüğünü dert etmiyorlar. Bu son görüş mantıksız olmasa da, yemek fiyatlarının diğer şehirlere kıyasla hiç de ucuz olmadığını görünce insan "o kadar inançlı iseniz keşke fiyatlara da zam yapmasaydınız" demek istiyor... Uzun lafın kısası, bence Mekke'de mümkünse yemekli bir otel tutun. Ben hiç sevmem yemekli otelleri, o yüzden tutmadım, pişman da olmadım, ama annem ve dayım "madem yemekler pek de iyi değil, bari otelden çıkmadan yiyor olsaydık" dediler haklı olarak. Eminim koskoca Mekke'de gözümden kaçan bir sürü iyi restoran da vardır ancak genel durum bu şekilde. Bizim gibi yemeksiz bir otelde iseniz ya fast food yemeye hazırlanın, ya vasat yemeklere iyi bir para bırakmayı kabul edin, ya da süpermarketlerin hızlı yemek kısımlarını bir kontrol edin.

Özellikle Mekke'de bir mekana oturup yemek yemeye bazen zaman, bazen ise insanın enerjisi kalmayabiliyor. Maalesef Mekke'deki yemeklerin kalitesi de Krallığın geri kalanı kadar iyi değil. Bundan dolayı biz zaman zaman otelde atıştırmalıklarla karnımızı doyurmayı tercih ettik. Bu süreçte epey bir ürünü deneme fırsatımız da oldu. Bunlar üzerine birkaç not düşmek istedim. Hurma sevenler muhakkak mamül denen Arap kurabiyelerini duymuştur. Bunlar marketlerde genelde Ma'amoul olarak bulunabiliyor. Al Batal marka mamül yediklerim arasında en iyisi. Arapların da tavsiyesi genelde bu oluyor. Ancak dilerseniz elbette daha modern/içi farklı şeylerle dolu mamüller de bulabilirsiniz. Al Batal ve Tasali en çok bulunan cips markalarından. Al Batal bu konuda bence Tasali'ye yenik düşmüş. Tasali'nin her aldığım cipsi bir diğerinden güzeldi, ancak bulursanız özellikle "spicy cream cheese" yazan acı peynir aromalı olanını öneririm. Süt ve süt ürünlerinde Almarai markasından şaşmayın. Ayranı (laban) pek bizim ayranlara benzemese de iki ürünü ile kalpleri fetheden bir marka bu. Birincisi hurmalı sütleri. "Date Milk" yazan Almarai markalı bu sütü bulursanız bir kere deneyin, sonra her sabah içeceksiniz. Tabi hurmalı olmayan türleri de var, mangolu ya da çikolatalı gibi. Bir de Almarai'ın meyveli ayranları var. Kulağa garip gelmesin, tuzlu değiller. Mangolu laban açık ara farklı favorim, ve neredeyse her akşam içtim diyebilirim. Garip bir biçimde fazlasıyla proteinli bu ürünler aynı zamanda, en azından bizdeki muadil ürünlere kıyasla. Her ne kadar burada Arap markalarından bahsetmiş olsam da, henüz Suudi Arabistan'a hiç gitmemiş arkadaşların içini rahatlamak açısından hemen hemen her türlü Türk markasına da rahatlıkla ulaşabileceklerini buraya not düşeyim. Abraj, Bindawood, ve Carrefour oldukça büyük süpermarketler, hatta bunlar hypermarketleri de mevcut biraz merkezin dışına çıkarsanız. Buralarda istemediğiniz kadar fazla ürün çeşitliliği bulabilirsiniz rahatlıkla.

Biz Umre'yi epey uzun tutup Cidde'de de birkaç gün kalıp dinlenmiştik İstanbul'a dönmeden önce. Eğer böyle bir planınız var ise, ya da Mekke'den günübirlik Cidde'yi görmek isterseniz (ki öneririm bence kesin görün) işinize yarayabilecek birkaç mekan önerisi ile geldim. Cidde Al Baik'in doğduğu şehir olsa da burada yediğim her Al Baik bir diğerinden daha kötüydü. Lezzet yine yerinde ama servis yavaş ve ürünler soğuktu. Uzak durmakta fayda olabilir. Cidde özellikle Medine ve Mekke'ye göre epey pahalı olduğu için, ve eski Cidde oldukça turistik bir bölge olduğu için aşağıda daha bütçe dostu üç mekanı sizlerle paylaşıyorum. Holidays Restaurant Harika deniz ürünleri yapan bir Hint restoranı burası. Fiyatlar uygun, lezzetler şahane. Her ne kadar mekan temiz ve güzel olsa da içeride tek bir hanım yoktu, sanıyorum aile restoranı değil onu da ekleyeyim. Shrimp Sandwich Burası sadece nakitle çalışan ve sadece patates kızartması ve karides dürüm satan küçük bir büfe, ancak mekan sahibi fazlasıyla düzgün bir insan, ve dürümü de gerçekten göründüğünden daha lezzetli. 10 riyale hatta yanılmıyorsam daha uyguna karides dürüm satan bu tatlı amcaya bir destek ziyaretine gidebilirsiniz bence. Bosalim İki gencin kısmen yeni bir girişimi burası. Karak chai favori içeceklerimden biri, ve bunun soğuk halini buradan daha iyi hiçbir yerde bulamazsınız. Sıcak karak chai için favorim Riyad'da, ama yine de bir şans verilebilir. Al Balad denen eski şehri dolaşırken elinizde buradan aldığınız bir soğuk karak chai olsun, pişman olmazsınız.

Kaki Bakeries and Sweets Medine'deki en iyi fırın bu olabilir. Gerek ekmekleri, gerek genel fırın ürünleri aşırı lezzetli. Hurmalı her ürününü iç rahatlığıyla alabilirsiniz. Tek sorun çalışanların dil bilmemesi ve genelde epey sıra olması. Tam olarak ne aldığınızı bilmek zor, ben genelde elimle işaret edip şansıma ne çıkarsa onu almıştım. Her ürünleri lezzetli olduğu için bu bahtımıza ne çıkarsa kafa yapısı pek de üzmüyor insanı. Kunafa & Saudi Coffee Burası devamlı çalışır mı mevsimsel olarak orada mı bilmiyorum ancak bu mekandan ziyade genel bir konuya değinmek için seçtim bu künefeciyi. Krallık son yıllarda turizme fazlasıyla yatırım yapıyor, Kutsal Topraklar da bundan nasibini alıyor. Özellikle Medine'de bu tür açık hava marketlerine rastlamak çok kolay. Mescit'ten çıktıktan sonra ne yönde giderseniz gidin bir süre sonra bu tür yerlere denk geleceksiniz. Buralarda hem hediyelik eşya satılıyor, hem yeme içme imkanları mevcut, hem de genelde çocuklar için bazı aktiviteler oluyor. Ben Saudi kahvesini özellikle sevdiğim için bu mekana bayıldım, epey baharatlı farklı bir kahveleri var. Künefeleri de klasik peynirli ya da kremalı olarak alınabiliyor. Kremalı epey hafifti, tavsiye ederim farklılık ararsanız. B.Laban Al Baik yemek için ne ise B.Laban da tatlı için o diyebiliriz. Gerçekten çok lezzetli, ama bir o kadar da ağır tatlılar yapıyorlar. Tek kişi yemenizi önermem, fiyatlar da çok uygun değil zaten. Sütlü ve çikolatalı tatlıları hakikaten çok iyi ama, o yüzden özellikle grupla gelmişseniz birkaç ürün alıp paylaşmanızı tavsiye ederim. Bunlar dışında da eminim Medine'de biraz dinlenip, biraz da enerjinizi toparlayabileceğiniz pek çok kafe vardır. Normalde de kafe kültürüm olmadığı için ben bunları pek keşfedemedim. Tek diyeceğim mümkünse trendlerden uzak durmanız, zira Ajwatech denen mekanda dondurma deneyip hiç memnun kalmayan biri olarak "trend" olan bu lezzetlerden yeterince ağzım yandı... Arap kardeşlerimizin sık sık ziyaret ettiğini gördüğünüz bir yer bulursanız girin deneyin, yok müşterilerin çoğu Umre yapmaya gelmiş bizim gibi gruplardan oluşuyorsa bir mekana kuşkuyla yaklaşmakta bence fayda var.

Shoaib - Yemen Mutfağı Medine'de defalarca uğradığımız ve her seferinde memnun kaldığım yegane restoran. Yemen kahvaltı çeşitleri ile ünlüler. Şehirde birkaç şubeleri var ancak Mescit'e en yakın şubeyi ilk konumda bulabilirsiniz. Murtabak dedikleri yemek bizim gözlemenin akrabası, ton balıklı olanı benim favorim olsa da karışık peynirli versiyonu annem ve dayımın favorisi oldu. Falafelleri de çok iyi. Masoub denen muz ezmesi temelli tatlılarını da denemenizi öneririm, ancak bir kişi için çok fazla. Her şeyden az az denemek için grup olarak gitmenizi öneririm. Kişi başı 30 riyal gibi bir fiyata doyulabilir. Daha ucuz alternatifler var elbette ancak fiyatına değen kalitede ürünlere sahip. Arwa Taiba Restaurant - Pakistan/Hindistan Mutfağı Deniz ürünleri yemek isterseniz, ve baharat ile aranız iyiyse, buraya mutlaka uğrayın. Karides köri, bir balık, bir balıklı biryani, ortaya salata, pilav vs. için 100 riyal kadar bir para ödedik üç kişi. Fiyat performans denebilecek mekanlardan zira kalan yemeklerle kahvaltı da yaptık. Gerek balık gerek karidesler hem taze hem lezzetliydi, hem de çok ayarında pişirilmişti. Dediğim gibi eğer baharat ile aranız iyi değilse burasının mutfağı biraz sizi zorlayabilir, ancak bir şans vermekte fayda var. Desi Hut Restaurant - Arap/Pakistan/Hindistan Mutfağı Mescit'e görece yakın leziz ve uygun bir restoran. Dayım ve annem burada birkaç kez yemek yediler, deve etinden dana etine hepsini beğendiler. Ben de yediğim her şeyden memnun kaldım. Biraz daha az baharatlı, Türk damak tadına biraz daha yakın bir restoran arıyorsan öneririm. Fiyatlar diğer mekanlar ile benzer, yine kişi başı 20-30 riyale'e doyulabilecek bir yer. Açıkçası Medine yemek konusunda bizi hiç üzmedi. Nerede ne yediysek memnun kaldık ancak bunlar öne çıkanlardı. Fiyatlara önceden bakmakta hep fayda var. Aynı kalitede yemekler bir sokak ötede çok daha pahalı ya da ucuza bulunabiliyor. 30 riyal altına doymak fazlasıyla mümkün. Benim gibi Al Baik seviyorsanız, ve beklemekten sıkılmıyorsanız, 20 riyal altına da doyabilirsiniz. Mescit'e en yakın Al Baik namaz vakitlerinden sonra aşırı yoğun oluyor, o aklınızda bulunsun. Elbette Mescit'e daha yakın da bir sürü restoran var ancak bunların ya fiyatları gereksiz derece pahalı ya da puanları oldukça düşüktü.